Home  |  Contact  |  Aanvragen onderzoek  
Vormgeving van leerprocessenOnderwijs en samenlevingProfessionele organisatie
Home  >  Onderwijs en samenleving  >  Culturele heterogeniteit en morele ontwikkeling van leerlingen in het Openbaar Onderwijs

Onderwijs en samenleving
 

Titel

Culturele heterogeniteit en morele ontwikkeling van leerlingen in het Openbaar Onderwijs

Auteur(s)

W. Veugelers & Y. Leeman

Aanvrager

Vereniging voor Openbaar Onderwijs

Instelling en jaar

Amsterdam: Universiteit van Amsterdam (UvA), 2011

ISBN

978-94-6142-000-8

Onderwijssector

Primair onderwijs

Bestelwijze Online bestellen


Samenvatting
Kenmerkend voor het openbaar onderwijs is het principe van actieve pluriformiteit. Actieve pluriformiteit verwijst niet alleen naar de samenstelling van de leerlingenpopulatie, maar stelt ook de vraag naar pedagogische doelen op het gebied van pluriform samenleven en naar de pedagogisch omgang met pluriformiteit. Wat betekent heterogeniteit voor leerprocessen, in het bijzonder ten aanzien van morele ontwikkeling? Het is opvallend hoe in pedagogische en psychologische theorievorming het belang van diversiteit voor leerprocessen wordt benadrukt. Sociologisch onderzoek laat zien dat er in het Nederlands onderwijs veel sociale en culturele segregatie is en dat het voor leerkrachten niet eenvoudig is om vorm te geven aan onderwijs gericht op actieve pluriformiteit. In een exploratief onderzoek zijn aan schoolleiders van openbare basisscholen vragen voorgelegd hoe zij omgaan met sociale en culturele heterogeniteit in hun leerlingenpopulatie en welke leereffecten zij met name op het gebied van morele ontwikkeling constateren. De scholen streven actief naar heterogeniteit in hun leerlingenpopulatie en noemen daarbij vooral etnisch-culturele en levensbeschouwelijke heterogeniteit. De pedagogische relevantie van culturele diversiteit voor morele ontwikkeling en het voorbereiden op een pluriforme samenleving wordt door de scholen zeker onderschreven. De scholen wijzen met name op de mogelijkheid culturele verschillen en gemeenschappelijkheid te ervaren. Maar ook een meer vaardighedengericht omgaan met verschillen wordt belangrijk geacht. Waardering voor diversiteit ontwikkelen krijgt ook aandacht, maar lijkt – zoals altijd bij attitudeontwikkeling – nog het moeilijkste. In de discussie wordt de vraag gesteld of lessen over culturele diversiteit verschillen onnodig aanscherpen. Het samen leven en het samen leren leven en onderzoeken zou misschien wel belangrijker kunnen zijn voor de morele ontwikkeling en de maatschappelijke voorbereiding van leerlingen dan op kennisvermeerdering gerichte aandacht voor culturele diversiteit. Verschillen kunnen onnodig worden uitvergroot en overdreven levensbeschouwelijk gefundeerd worden. Pluriformiteit binnen de groep leerlingen kan ook gebruikt worden om het gemeenschappelijke te benadrukken.

  Download het onderzoeksrapport (pdf)